Andzer Photography

because open eyes matters...

Robert Capa

robert-capa-portraitΟ Robert Capa (1913-1954) δεν σκόπευε να γίνει πολεμικός φωτογράφος, αλλά οι περιστάσεις της ζωής του ήταν αυτές που τον ώθησαν να γίνει. Γεννήθηκε με το όνομα Endre Erno Friedmann σε μια εβραϊκή οικογένεια της Βουδαπέστης. Το 1931, σε ηλικία 17 ετών, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα, επειδή είχε συμμετάσχει σε διαδηλώσεις κατά του ουγγρικού καθεστώτος. Πηγαίνει στο Βερολίνο όπου θα δουλέψει στο σημαντικό βερολινέζικο πρακτορείο Dephot, σαν φωτογράφος (παρόλο που αυτό που ονειρευόταν ήταν να γίνει συγγραφέας). Ο διευθυντής του, Simon Guttmann, αναγνωρίζει αμέσως το ταλέντο του και τον στέλνει να φωτογραφίσει τον Τρότσκι κατά τη διάρκεια μιας διάλεξης στην Κοπεγχάγη. Το 1933, με τον Χίτλερ στην εξουσία, ο Endre αναγκάζεται για μια ακόμα φορά να φύγει. Θα εγκατασταθεί στο Παρίσι, με την ελπίδα να κερδίσει τα προς το ζην σαν φωτορεπόρτερ. Τον πρώτο καιρό όμως γνωρίζει τι σημαίνει πείνα, δυστυχία και ξενοφοβία, που μετριάζονται μόνο μέσα από τις νέες φιλίες. Ανάμεσα σ' αυτές, ο Henri Cartier-Bresson και ο David Seymour -περισσότερο γνωστός σαν "Chim"- με τους οποίους αργότερα θα ιδρύσει το Magnum Photos (το 1947, μαζί με τους William Vandivert και George Rodger).

 Αυτή την περίοδο γνωρίζει, επίσης, τη νεαρή γερμανίδα πρόσφυγα Gerda Taro, η οποία θα γίνει η σύντροφος και μάνατζέρ του. Μαζί θα "ανακαλύψουν" την ταυτότητα του φωτογράφου Robert Capa -διαλέγουν το όνομα επειδή προφέρεται εύκολα, ακούγεται σαν αμερικανικό και παρηχεί το όνομα του σκηνοθέτη Frank Capra- και θα φύγουν για την Ισπανία, για να καλύψουν τα επεισόδια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου. Ο Robert Capa γίνεται ήδη διάσημος σ'όλο τον κόσμο, το 1936, με την εμβληματική φωτογραφία ενός στρατιώτη των δημοκρατικών που πέφτει χτυπημένος από σφαίρα, φωτογραφημένος τη στιγμή ακριβώς που εκτινάσσεται στον αέρα· τον Ιούλιο του επόμενου χρόνου όμως η Gerda Taro σκοτώνεται, ενώ φωτογραφίζει την υποχώρηση στη μάχη του Brunete. Ο Capa ποτέ δεν ξεπέρασε εντελώς αυτή την απώλεια.

Ο Κάπα κατέγραψε την πορεία του πολέμου στο Λονδίνο, στη βόρεια Αφρική, στην Ιταλία, στην απόβαση της Νορμανδίας στην ακτή Ομάχα και την απελευθέρωση του Παρισιού. Ο Ρόμπερτ φωτογράφισε συνολικά πέντε πολέμους: τον εμφύλιο πόλεμο στην Ισπανία, τον δεύτερο σινο-ιαπωνικό πόλεμο, τον Β΄ Παγκόσμιο, τον πόλεμο ανάμεσα στην Αραβία και το Ισραήλ (1948) και τον πρώτο πόλεμο της Ινδοκίνας. Στις 25 Μαΐου του 1954 ήταν στην Ινδοκίνα με τα γαλλικά στρατεύματα. Η ομάδα στην οποία συμμετείχε, διέσχιζε μια περιοχή που δέχονταν πυρά. Ο Ρόμπερτ προχώρησε μπροστά από την ομάδα για να φωτογραφίσει τη μάχη. Πέντε λεπτά αργότερα η ομάδα του άκουσε μια έκρηξη. Ο Ρόμπερτ είχε πατήσει νάρκη. Όταν έφτασαν στο σημείο ο φωτογράφος ήταν ζωντανός. Το αριστερό του πόδι είχε θρυμματιστεί και είχε και ένα τραύμα στο στήθος. Άφησε την τελευταία του πνοή λίγο πριν φτάσει σε ένα υπαίθριο νοσοκομείο. Πέθανε κρατώντας την κάμερά του στο χέρι. Ήταν 40 χρονών...

Σύμβολο όλων των φωτορεπόρτερ που διακινδύνευσαν τη ζωή τους για το επάγγελμά τους, ο Capa είχε τον τρόπο να συνθέτει εικόνες με ασύγκριτη γλυκύτητα, ιστορικές τοιχογραφίες ποτισμένες με πινελιές ανθρωπιάς. Ήξερε τον τρόπο να ανακαλύπτει στα πρόσωπα του κόσμου την αποκαλυπτική εκείνη στιγμή, όταν ο πόνος αμβλύνεται από την ελπίδα. Για να διαφυλάξει τη μνήμη και το πνεύμα του έργου του, ως ανθρώπινου ντοκουμέντου -καθώς και του έργου των πρόωρα χαμένων συναδέλφων του Werner Bischof, David "Chim" Seymour και Dan Weiner- ο νεώτερος αδελφός του Cornell Capa ίδρυσε το 1966 το International Fund for Concerned Photography και αργότερα, το 1974, το International Center of Photography ("Διεθνές Κέντρο Φωτογραφίας"), στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, στο οποίο φιλοξενείται μόνιμη έκθεση των φωτογραφιών του.

"Πρόκειται αναμφίβολα για έναν εξαιρετικό φωτογράφο. Νομίζω όμως πως η μεγάλη του επιτυχία δεν οφείλεται τόσο στις εικόνες, όσο στην γοητευτική και συναρπαστική του προσωπικότητα. Γεννήθηκε, μεγάλωσε και πάτησε στα πόδια του, εδώ στην Βουδαπέστη. Όμως έγινε πολίτης του κόσμου, ταξίδεψε και έζησε έντονες στιγμές. Αν δεν είχε κάνει αυτή τη ζωή, δεν θα μπορούσε να είχε τραβήξει αυτές τις φωτογραφίες. Αν και υπήρξε μαθητής ενός σημαντικού φωτογράφου, του Τζόσεφ Πέκσι, νομίζω πως πήγε στο ατελιέ του για να κυνηγήσει κορίτσια" δήλωσε η Κάρολι Κίνσες, μουσειολόγος στο ουγγρικό «Σπίτι της φωτογραφίας» στην Βουδαπέστη.

Το διεθνές κέντρο φωτογραφίας της Νέας Υόρκης έχει στην κατοχή του 70.000 αρνητικά του Κάπα. Από αυτά επιλέχθηκαν 937 κομμάτια που εκτίθενται στο Εθνικό Μουσείο της Ουγγαρίας. Η έκθεση αποκαλύπτει 3 πρόσωπα του διάσημου φωτορεπόρτερ. Τις εικόνες των ηρώων του πολέμου, του κυνηγημένου ανθρώπου και του παίκτη που λατρεύει το παιχνίδι και το ρίσκο. «Ο επισκέπτης μοιάζει με έναν παίκτη, με έναν τζογαδόρο. Έχει καταλάβει ότι εδώ δεν θα δει μόνο ωραίες εικόνες. Σε αυτές τις φωτογραφίες θα έρθει σε επαφή με μικρές, συναρπαστικές λεπτομέρειες που πρέπει εκείνος να κολλήσει και φτιάξει το παζλ του Κάπα. Με αυτά τα θραύσματα θα γνωρίσει καλύτερα την δουλειά, αλλά και θα κατανοήσει τις βασικές αρχές του φωτορεπορτάζ», σύμφωνα με την Έβα Φίσλι, επιμελήτρια του Εθνικού Μουσείου της Ουγγαρίας.

Ο Ρόμπερτ Κάπα ήταν ο πρώτος φωτογράφος που κατέγραψε την εισβολή των συμμάχων στη Νορμανδία τον Ιούνιο του 1944 .

Μετά τον πόλεμο ίδρυσε το «Magnum Photos» που υπήρξε ο πρώτος συνεταιρισμός ανεξάρτητων φωτογράφων στον κόσμο.

«Εδώ στην Βουδαπέστη δημιουργούμε το κέντρο φωτογραφίας του Ρόμπερτ Κάπα.  Ξεκινάμε με εκθέσεις και συνεχίζουμε με επαγγελματικά και εκπαιδευτικά προγράμματα. Θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα νέο πολιτιστικό οργανισμό και να μπούμε στον πολιτιστικό χάρτη της Ευρώπης», υποστηρίζει η Ορσόλια Κορόσι, διευθύντρια του κέντρου.

«Αν μια φωτογραφία σας δεν είναι αρκετά καλή, τότε δεν φτάσατε αρκετά κοντά», είχε πει κάποτε.

Ο Ρόμπερτ Κάπα πλησίασε όσο μπορούσε, σχεδόν άγγιξε ανθρώπους και γεγονότα. Φωτογράφισε μεγάλες προσωπικότητες όπως ο Σαρλ ντε Γκολ, υπήρξε φίλος του Τζον Στάινμπεκ και έζησε έναν μεγάλο έρωτα με την διάσημη ηθοποιό Ίνγκριντ Μπέργκμαν.

 

Robert Capa Photo Gallery