Andzer Photography

because open eyes matters...

Η επιλογή του σωστού φακού

 

 

Συνεχίζοντας πάνω στη σειρά “Τι χρειάζεται για να κάνουμε υπέροχες φωτογραφίες” ήρθε η ώρα των φακών.

Η σειρά “Τι χρειάζεται για να κάνουμε υπέροχες φωτογραφίες” ασχολείται κυρίως με θέματα αισθητικής της φωτογραφίας και γι αυτό τα άρθρα αυτά δεν ασχολούνται τόσο πολύ με ζητήματα που έχουν να κάνουν με τον εξοπλισμό. Αλλά επειδή πιστεύω ότι από όλο το φωτογραφικό εξοπλισμό μας οι φακοί είναι αυτό το μέρος που έχει να κάνει περισσότερο με την αισθητική μιας φωτογραφίας, αποφάσισα να εντάξω εδώ ένα άρθρο που να συζητάει, όχι τόσο τα τεχνικά των φακών, όσο τη συμμετοχή τους στο αισθητικό αποτέλεσμα. Γιατί οι φακοί είναι κατά κάποιο τρόπο τα φωτογραφικά μάτια μας.

 

Αλλά ενώ τα μάτια μας βλέπουν με ένα προκαθορισμένο τρόπο μια σκηνή, οι φακοί βλέπουν με το δικό τους τρόπο τη φύση και μπορούν να μας εμφανίσουν εικόνες και καταστάσεις, μερικές φορές με τρόπο που δεν είναι δυνατό να δούμε με γυμνό μάτι.

Πρέπει κατ' αρχήν να ξεκαθαρίσω κάτι. Είναι γνωστό ότι δεν μπορούμε να καταγράψουμε μια εικόνα όπως έχει. Πρέπει πρώτα να δημιουργήσουμε είδωλο, δηλαδή να την συγκεντρώσουμε με κάποιο τρόπο πάνω σε μια επιφάνεια και μετά να τη συλλάβουμε. Ακόμα και το μάτι μας χρησιμοποιεί την ίδια τεχνολογία. Το μέσο σύλληψης της εικόνας και δημιουργίας του ειδώλου είναι ο φακός. Ο φακός είναι εκείνο το αντικείμενο που υπάρχει ανάμεσα στην εικόνα που θέλουμε να καταγράψουμε και στο μέσον καταγραφής, είτε είναι φιλμ, ή ψηφιακός αισθητήρας, ή ακόμα τα φωτοευαίσθητα κύτταρα του ματιού μας. Η κύρια λοιπόν αποστολή ενός φακού είναι να συγκεντρώσει το φως που μαζεύει από το εμπρός μέρος του (την εικόνα που θα καταγραφεί) σε μια μικρή επιφάνεια στο πίσω μέρος του (μέσο σύλληψης - καταγραφής), δημιουργώντας ένα είδωλο.

 

..the city blue that you once knew..

 

Αλλά ενώ το μάτι μας έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά κυρίως όσον αφορά τη γωνία με την οποία βλέπει τα αντικείμενα μπροστά του, οι φακοί που χρησιμοποιούμε μπορεί να διαφέρουν σημαντικά σε αυτά τα χαρακτηριστικά.

Μπορεί, για παράδειγμα, να χρησιμοποιήσουμε ένα φακό που να μεγεθύνει την εικόνα τόσο, ώστε να φωτογραφήσουμε ένα έντομο, ή ένα μικρόβιο, απειροελάχιστα μικρό που δεν μπορούμε να το διακρίνουμε με γυμνό μάτι. Ή να φέρει τόσο πολύ κοντά μας ένα αντικείμενο, ώστε να μπορούμε να φωτογραφήσουμε, για παράδειγμα, τους δακτυλίους του Κρόνου, κάτι που και πάλι δεν μπορούμε να διακρίνουμε με γυμνό μάτι.

 

The Grande Bouffe XIII

 

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσουμε ένα φακό που να απομακρύνει τα αντικείμενα από εμπρός του, ώστε να τα χωρέσει μέσα σε μια μοναδική φωτογραφία, όπως, για παράδειγμα, ένα τεράστιο τοπίο πανόραμα που δεν μπορούμε να το δούμε με μια μοναδική ματιά, παρά μόνο αν βλέπουμε την εικόνα στρέφοντας το μάτι ή ακόμα και το κεφάλι μας απ άκρη σ άκρη.

 

Dionyssiou Panorama

 

Αναφέρω μερικές ακραίες περιπτώσεις, αλλά υπάρχουν και άπειρες ενδιάμεσες που έχουν ενδιαφέρον να συζητηθούν.

 

Κατηγορίες φακών

Πάντως, με λίγα λόγια μπορούμε να πούμε ότι ένας φακός μπορεί βλέπει ότι βλέπει και το μάτι μας, ή μπορεί να βλέπει διαφορετικά. Έχουμε συνηθίσει να ξεχωρίζουμε τους φακούς σε τρεις κατηγορίες:

  • Νορμάλ. Αν ο φακός που χρησιμοποιούμε βλέπει το βάθος και την προοπτική με τον ίδιο τρόπο που τα βλέπει το μάτι μας, τότε είναι ένας νορμάλ φακός.

    Sometimes you have to be silent

  • Ευρυγώνιος. Αν ο φακός απομακρύνει τα αντικείμενα και συλλαμβάνει περισσότερα απ όσα μπορεί να δει το μάτι μας με μια ματιά, τότε είναι ένας ευρυγώνιος φακός.

    Something along those lines..

  • Τηλεφακός. Αν ο φακός φέρνει τα αντικείμενα πιο κοντά απ ότι τα βλέπουμε με τα μάτια μας, τότε είναι ένας τηλεφακός.

    Retro

Υπάρχει ένα χαρακτηριστικό των φακών που σχετίζεται με την παραπάνω ιδιότητα, η εστιακή απόσταση. Η εστιακή απόσταση είναι η απόσταση (πίσω από το φακό) στην οποία εστιάζει μια παράλληλη δέσμη ακτίνων φωτός που διέρχεται από μέσα του. Μετριέται σε χιλιοστά (mm). Οι περισσότεροι ξέρουμε πως:

  • όταν η τιμή της εστιακής απόστασης είναι μεγάλη (μεγαλύτερη από την εστιακή απόσταση του νορμάλ), τότε έχουμε ένα τηλεφακό,

  • ενώ όταν είναι μικρή (μικρότερη του νορμάλ), έχουμε έναν ευρυγώνιο φακό.

Πότε όμως έχουμε ένα φακό νορμάλ; Είναι αρκετό το να ξέρουμε την εστιακή απόσταση του φακού για να πούμε αν είναι νορμάλ, ή όχι; Η απάντηση είναι “ΟΧΙ, δεν αρκεί”. Χρειάζεται να ξέρουμε και την διάσταση του μέσου πάνω στο οποίο γίνεται η καταγραφή!! Έχει βρεθεί ότι ένας φακός είναι νορμάλ, όταν η εστιακή απόστασή του είναι ίση με τη διαγώνιο του μέσου καταγραφής. Μπερδεμένο λίγο, ε?

Μερικά παραδείγματα:

  • Αν πάρουμε σαν μέσο καταγραφής ένα full frame φίλμ 135 (35 mm), οι διαστάσεις της ενεργής επιφάνειας καταγραφής είναι 24χ36 mm. Αν κάνεις τις πράξεις θα βρεις ότι η διαγώνιος ενός παραλληλογράμμου 24χ36 είναι περίπου 43 mm. Επομένως νορμάλ φακός για τα φιλμ 135 είναι ο 45 mm και ο 50 mm. Το ίδιο θα ισχύει και για μια ψηφιακή full frame SLR.

  • Αν πάρουμε όμως ένα σύγχρονο σώμα ψηφιακής SLR που έχει αισθητήρα DX διαστάσεων περίπου 24χ16 τότε ο νορμάλ θα είναι ο 28 – 30 mm.

  • Αν δουλεύουμε με φιλμ μεσαίου format 6Χ4.5, φακός νορμάλ θα είναι ο 60mm ή και ο 70 mm. Και για μεγάλο format 100χ120 θα είναι ο 150mm και μεγαλύτεροι.

Μετά τα παραπάνω πιστεύω ότι είναι κατανοητό πως για να ξέρω αν ο φακός μου είναι νορμάλ, πρέπει να γνωρίζω και το σε ποιο σώμα κουμπώνει. Από κει και πέρα, αν ξέρω ποιός είναι ο νορμάλ για το σώμα μου, μπορώ να γνωρίζω και τις άλλες δυο κατηγορίες.

 

Γωνία λήψης

Είναι γενικά παραδεκτό πως ένας φακός νορμάλ "βλέπει" με μιά γωνία ~50 μοιρών.

Ενας ευρυγώνιος, το λέει και το όνομα, "βλέπει" με αρκετά μεγαλύτερη γωνία, 60 μοίρες και πάνω.

Οι τηλεφακοί "βλέπουν" με μικρότερες γωνίες, κάτω από 40 μοίρες.

Η γωνία με την οποία βλέπει ένας φακός είναι συνδεμένη με την εστιακή απόσταση με αντίστροφη σχέση. Όσο πιό μεγάλη γωνία, τόσο πιό μικρή εστιακή απόσταση.

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

Δεν θα μιλήσω άλλο αυτή τη στιγμή για τεχνικά χαρακτηριστικά. Νομίζω ότι περισσότερη σημασία έχει το να προσεγγίσω το αισθητικό αποτέλεσμα που προσφέρει η κάθε κατηγορία.

Εδώ και αρκετά χρόνια, σπανίζουν κυριολεκτικά οι φωτογράφοι που χρησιμοποιούν σταθερής εστιακής απόστασης φακούς. Όλοι τώρα πια χρησιμοποιούμε φακούς zoom, με τέτοιο εύρος που πιθανώς όλα όσα σκοπεύω να πω σ αυτό το άρθρο να φαντάζουν περιττά. Σου λέει ο άλλος, εγώ βλέπω μέσα από το σκόπευτρο το κάδρο μου, ζουμάρω και κλικ. Τι με ενδιαφέρουν οι θεωρίες.. Αλλά δεν είναι έτσι. Κατά τη γνώμη μου είναι σημαντικό να σκεφτούμε πως επιδρά ο κάθε διαφορετικός φακός στην εικόνα, και τι διαφορετικές εκδοχές της μπορεί να μου δώσει. Να ξέρουμε ποιό είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα, πριν κάνουμε το κλικ.

 

 

Γιατί είναι σημαντική η επιλογή φακού

Όπως θα δούμε παρακάτω η επιλογή φακού μπορεί να αλλάξει δραματικά τη φωτογραφική σύνθεση, αλλά και το τι εισπράττουμε όταν βλέπουμε μια εικόνα. Το ίδιο θέμα μέσα από διαφορετικό φακό γίνεται μια διαφορετική ιστορία. Το αισθητικό αποτέλεσμα εξαρτάται πολύ από την επιλογή αυτή. Αλλάζοντας το φακό, μπορούμε να αλλάξουμε εντελώς την προοπτική, το περιεχόμενο και το μήνυμα μιας εικόνας.

Κατά πάσα πιθανότητα το κυρίως θέμα μας θα βρίσκεται σε μια μεσαία περιοχή του κάδρου. Αλλάζοντας φακό (ή εστιακή απόσταση αν έχουμε ένα zoom), αλλάζουμε την γωνία λήψης και την προοπτική της εικόνας. Παρουσιάζουμε ή κρύβουμε στοιχεία της σύνθεσης, με αποτέλεσμα το ίδιο θέμα, στον ίδιο χώρο να αποδίδεται με μια τελείως διαφορετική προσέγγιση. Και να βγάζει διαφορετικά συναισθήματα στο θεατή.

Με αφορμή το σεμινάριο φωτογραφίας που δίδαξα το 2009 για τους Ορίζοντες Πολιτισμού, είχα κάνει τότε μια μικρή έρευνα για τη συμπεριφορά των φακών, την οποία θα παρουσιάσω αμέσως παρακάτω. Ρίξε μιά προσεκτική ματιά στις δύο επόμενες φωτογραφίες που έχω τραβήξει στην παραλία της Νικήτης, στη Χαλκιδική.

DSC_8463-

DSC_8458-

 

Η πρώτη είναι τραβηγμένη με φακό 18 mm και η δεύτερη με 135 mm. Το σώμα που χρησιμοποιώ εδώ είναι Nikon D300 που έχει format αισθητήρα τύπου DX. Ο νορμάλ φακός γι αυτό τον αισθητήρα είναι τα 30 mm. Η πρώτη λοιπόν λήψη είναι με ευρυγώνιο φακό (περίπου στο 1/2 του νορμάλ), ενώ η δεύτερη με τηλεφακό (περίπου στο 4χ του νορμάλ).

Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, πρόκειται για το ίδιο ακριβώς σημείο της παραλίας, τις ίδιες ομπρέλες, στην ίδια τοποθεσία, με διαφορά λίγων λεπτών και κάποιων μέτρων ανάμεσα στις δυο λήψεις. Η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις δυο λήψεις είναι η απόσταση της μηχανής μου από την πρώτη ομπρέλα. Στην πρώτη περίπτωση είμαι πολύ κοντά, μερικά μέτρα από την ομπρέλα, ενώ στη δεύτερη έχω μετακινηθεί προς τα πίσω αρκετές δεκάδες μέτρα, φροντίζοντας να ζουμάρω αρκετά, ώστε να κρατήσω το ύψος της πρώτης ομπρέλας ακριβώς ίδιο μέσα στο κάδρο.

Η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται αρκετά στον κινηματογράφο και λέγεται Dolly Zoom. Dolly είναι το τρενάκι που πάνω του ταξιδεύει η κάμερα. Καθώς η κάμερα κινείται προς τη μία κατεύθυνση, ο φακός ζουμάρει αντίθετα, ώστε να κρατήσει το μέγεθος του κυρίως θέματος σταθερό μέσα στο κάδρο. Αυτό όμως αλλάζει δραστικά την προοπτική και δημιουργεί έντονα δραματικά εφέ.

Ας συζητήσουμε όμως λίγο τις παραπάνω φωτογραφίες. Φυσικά έχουν μεγάλη διαφορά ανάμεσά τους στην ισορροπία του λευκού και στην έκθεση. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι το περιεχόμενο του κάδρου μου άλλαξε δραστικά από τη μία στην άλλη. Θα συζητήσω γι αυτό το θέμα σε άλλη ευκαιρία. Αυτό που είναι καταπληκτικό βλέποντας τις δύο εικόνες είναι το πόσο πολύ αλλάζουν τα στοιχεία του φόντου και η προοπτική.

Για παράδειγμα, δες τη βάρκα με την πορτοκαλί γραμμή στη δεύτερη εικόνα, πόσο κοντά φαίνεται να είναι στις ομπρέλες, και πόσο πολύ μακριά φαίνεται στην πρώτη εικόνα.. Δες πως οι ίδιες οι ομπρέλες φαίνονται να πλησιάζουν μεταξύ τους στη μία περίπτωση και να απομακρύνονται στην άλλη. Στη μία ο ουρανός καταλαμβάνει το μισό του κάδρου και στην άλλη έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Στη μια το βουνό φαίνεται να είναι μιά δρασκελιά και στην άλλη χιλιόμετρα μακρυά μας.. και πολλά άλλα!! Δεν είναι καταπληκτικό;

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

Δες τώρα μιά άλλη σειρά που έκανα με τον ίδιο τρόπο σε μια΄παραλία κοντά στον Ορμο Παναγιάς, πάλι στη Χαλκιδική. Χρησιμοποιώ ξανά την ίδια τεχνική και το ίδιο σώμα με πριν. Η μηχανή είναι πάνω σε τρίποδο και το σημείο αναφοράς της εικόνας αυτή τη φορά είναι η κολώνα με τη λοξή ντίζα που φαίνεται στη δεξιά πλευρά του κάδρου. Σε όλες τις φωτογραφίες προσπαθώ να έχει το ίδιο μέγεθος (ύψος).

Πάνω από κάθε εικόνα γράφω την εστιακή απόσταση του φακού. Ετσι για την ιστορία, στις 4 πρώτες λήψεις έχω χρησιμοποιήσει τον Nikkor 18-200 VR και στην τελευταία τον Tokina 11-16 f/2.8. Ξεκίνησα από τα 200 mm και κινούμαι προς τα εμπρός, πλησιάζοντας το θέμα μου, ώστε σε κάθε στάδιο η εστιακή απόσταση να είναι η μισή από την προηγούμενη. Ετσι η δεύτερη είναι στα 100 mm, η τρίτη στα 50 mm, η τέταρτη στα 25 mm και η πέμπτη στα 12 mm. Διάλεξα αυτό το θέμα, όχι γιατί είναι κάτι συνταρακτικό, αλλά γιατί έχει χώρο για να κινούμαι και τα στοιχεία που μ ενδιαφέρουν για την παρουσίαση.

Αγνοήστε για την ώρα τις διαφορές στο φως και στην ισορροπία λευκού και δειτε μόνο τη διαφορά στην προοπτική.

 

200 mm

DSC_8639

 

100 mm

DSC_8640

 

50mm

DSC_8641

 

25 mm

DSC_8642

 

12 mm

DSC_8643

Καταπληκτικό; Καθώς πλησιάζω το θέμα μου (την κολώνα του φιλέ του τένις, εικόνες από πάνω προς τα κάτω) τα πάντα πίσω του απομακρύνονται!!! Ο κίτρινος πύργος του ναυαγοστώστη, που στην πρώτη εικόνα φαίνεται σε απόσταση αναπνοής από την κολώνα μου, στην τελευταία σχεδόν χάνεται στον ορίζοντα! Συγκλονιστικό;

Η πρώτη με την τελευταία εικόνα δεν έχουν καμία σχέση ως προς τη σύνθεση και ως προς το αισθητικό αποτέλεσμα. Κι όμως είναι στον ίδιο χώρο, την ίδια στιγμή!!

 

 

Τρεις επιλογές σύνθεσης.

Στην ουσία, κάθε φορά που παίζουμε με διαφορετικούς φακούς, κάνουμε διαφορετικές επιλογές σύνθεσης. Αν ξαναγυρίσουμε στις τρεις κατηγορίες στις οποίες χωρίσαμε τους φακούς στην αρχή, έχοντας τρεις επιλογές φακών, ίσως μπορούμε να πούμε ότι έχουμε τρεις επιλογές σύνθεσης. Σύνθεση με ευρυγώνιο, σύνθεση με νορμάλ, σύνθεση με τηλεφακό. Θα επιχειρήσω να προσεγγίσω το διαφορετικό αισθητικό αποτέλεσμα που μπορούν να δώσουν, βάζοντας και κάποια παραδείγματα από τη γκαλερί μου.

Με την ευκαιρία, αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για τα στοιχεία λήψης της κάθε εικόνας που παρουσιάζω, κάνε κλικ πάνω στη φωτογραφία. Θα σε οδηγήσει στο flickr, στο σημείο όπου είναι αναρτημένη. Στο πάνω δεξί μέρος της κάθε φωτογραφίας, εκεί που λέει "This photo was taken .." μπορείς να κάνεις κλικ και να δεις τα EXIF data της φωτογραφίας, δηλαδή τα στοιχεία της λήψης. Ευχαρίστως θα συζητήσω περισσότερα για το πως έγινε κάποια λήψη που σ ενδιαφέρει, αν επικοινωνήσεις μαζί μου. Το ίδιο ισχύει για όλες τις αναρτήσεις μου σ αυτό το site.

 

Πλατιά σύνθεση - ο ευρυγώνιος φακός

Για κάποιους ο ευρυγώνιος είναι ένα δώρο. Είναι ο φακός των ονείρων τους. Δημιουργούν μαζί του αυτές τις απλωτές, πλατιές συνθέσεις, με τους άπλετους ουρανούς, τους ανοιχτούς κάμπους και ορίζοντες, εικόνες που μπορείς να κάθεσαι ώρα μπροστά τους και να τις θαυμάζεις.

 

DSC_8647-

 

Ο ευρυγώνιος χαρακτηρίζεται για το εκτεταμένο οπτικό πεδίου του. Έχει την ικανότητα να απομακρύνει τα στοιχεία της εικόνας από το φακό και να αυξάνει τις μεταξύ τους αποστάσεις. Επίσης (θα το δούμε ξανά σε άλλη παρουσίαση) έχει το μεγαλύτερο βάθος πεδίου απ όλες τις κατηγορίες, δίνοντας μια οξύτητα και μια διαύγεια σε όλο το μήκος, πλάτος και βάθος της εικόνας.. Με αυτές κυρίως οι ιδιότητές του προσφέρεται για να δώσει τις πιο δυναμικές συνθέσεις. Απομακρύνοντας τα στοιχεία της εικόνας μεταξύ τους και από το φακό, δημιουργεί από μόνος του ένα έντονα δραματικό αποτέλεσμα, και μια απίστευτη αίσθηση βάθους.

ruined

 

Είναι ο φακός με τον οποίο μπορείς να κάνεις ενδιαφέρουσες εμπρος – πίσω συνθέσεις και συσχετισμούς. Είναι ο φακός για συνθέσεις τριών επιπέδων, προσκήνιο, θέμα, φόντο. Σου δίνει ξεκάθαρα το εμπρός και το πίσω, τον ορίζοντα και το χώρο. Είναι ο φακός των όμορφων γραμμών φυγής και των καμπυλόγραμμων συνθέσεων. Των δυνατών συγκινήσεων.

Dion

 

Πλησιάζοντας με τον ευρυγώνιο το θέμα μας, αξιοποιώντας την παραμόρφωση που προσφέρει, τονίζουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προς το δραματικό, το αποκρουστικό, το εξωτικό, το απόκοσμο ή το γελοίο. Δύσκολα αντιστέκεται ο θεατής μας σε μια εικόνα που θα του παρουσιάσουμε με ευρυγώνιο. Αν είναι καλοστημένη μπορεί να τον μαγνητίσει για ώρα.

People behind bars are not always serving drinks

 

Ο ευρυγώνιος είναι ο φακός του θάρρους. Πρέπει να πλησιάσεις τόσο πολύ το θέμα σου.. θέλει κότσια μερικές φορές για να τον χρησιμοποιήσεις. Ειδικά για σκηνές δρόμου.

Sitting in a ten-foot cell..

 

 

Κανονική σύνθεση - ο νορμάλ φακός

 

 

another seascape

 

Ορίσαμε το νορμάλ σαν το φακό εκείνο που βλέπει την προοπτική όπως το μάτι μας. Είναι ο φακός που μας δίνει μια ρεαλιστική αναπαράσταση του κόσμου μας. Είναι ο φακός που μας δείχνει αυτό που ξέρουμε. Οι εικόνες που παράγει είναι φυσιολογικές! Είναι ο φακός της ισορροπίας και της αρμονίας. Κρατάει τις αποστάσεις, όπως τις ξέρουμε και τις σχέσεις των όγκων όπως τις περιμένουμε.

Sometimes you have to wait..

 

Από την άλλη, ο νορμάλ είναι ο φακός της μετριότητας, του μικρού ουρανού, της απλότητας και της αλήθειας. Της αναμνηστικής φωτογραφίας, του ντοκουμέντου και του ρεπορτάζ.

The Hunt

 

 

Going down for a while

 

Θα μπορούσε λοιπόν κανείς να τον χαρακτηρίσει σαν ένα βαρετό φακό. Δεν προσφέρει εκπλήξεις στο θεατή. Δεν παραμορφώνει, δεν συμπιέζει, δεν δείχνει πολλά, ούτε κρύβει και πολλά. Έχει ένα μεσαίο βάθος πεδίου, είναι σε όλα μεσαίος.

Why he did what he did..

 

Οι φωτογραφίες με νορμάλ φακό γίνονται ενδιαφέρουσες μόνο με μια έξυπνη και δημιουργική σύνθεση. Είναι ο φακός που απαιτεί τη μεγαλύτερη προσήλωση στο θέμα, τόσο από την πλευρά του φωτογράφου, όσο και από την πλευρά του θεατή.

Bottega degli animali

 

 

Αφαιρετική σύνθεση - ο τηλεφακός

 

Ο τηλεφακός χαρακτηρίζεται από το στενό οπτικό πεδίο του. Και από το ρηχό βάθος πεδίου (εστιάζει πολύ επιλεκτικά). Τα δύο αυτά χαρακτηριστικά τον κάνουν να είναι ο φακός της μεγέθυνσης. Της αφαίρεσης και της απομόνωσης. Της αίσθησης του ανολοκλήρωτου, του μισού.

Dolmen

 

Οι συνθέσεις με τηλεφακό είναι συνήθως λιτές, με σφιχτό κάδρο, χωρίς λεπτομέρειες φόντου και προσκηνίου. Ο φωτογράφος οδηγεί το θεατή κατ ευθείαν στο θέμα. Δεν του δίνει στοιχεία για το χώρο και το χρόνο, για το περιβάλλον της σκηνής.

Heaven's Lands

 

Ο τηλεφακός είναι ο φακός της φαντασίας. Αφήνει το θεατή να ονειρευτεί και να συμπληρώσει τα κομμάτια του παζλ που λείπουν.

Tango

 

Είναι ο φακός της απουσίας του ουρανού και του ορίζοντα. Ελάχιστα τοπία θα δει κανείς με τηλεφακό. Και θα είναι όλα ιδιαίτερα.

Sometimes you have to look back..

 

Ο φακός της έκπληξης και του απροσδόκητου. Της περιέργειας και της κλειδαρότρυπας. Της κρυφής κάμερας. Μας δείχνει λεπτομέρειες από αυτό που δεν μπορούμε να δούμε εύκολα με γυμνό μάτι.

Ud II

 

Ο μέσος τηλεφακός είναι ο κλασικός φακός του πορτρέτου, δίνει την πιό ελκυστική απεικόνιση των ανθρώπινων χαρακτηριστικών.

Sometimes you need a different view..

 

Ο δυνατός τηλεφακός είναι ο φακός της ισοπέδωσης. Οι αποστάσεις ανάμεσα στα στοιχεία της εικόνας μειώνονται. Τα στοιχεία του βάθους κολλάνε το ένα πάνω στο άλλο. Χάνεται η αίσθηση του βάθους. Χάνεται η αίσθηση του ορίζοντα και ο προσανατολισμός.

Sometimes laws of nature are not enough..

 

 

Το θέμα της συμπίεσης

Λένε ότι ο τηλεφακός συμπιέζει τις αποστάσεις. Προσπάθησα να το ψάξω λίγο αυτό το θέμα της συμπίεσης με δικά μου παραδείγματα. Έκανα λοιπόν δύο λήψεις στην υπέροχη αυτή παραλία της Χαλκιδικής. Χρησιμοποίησα τον 18-200 και στις δύο λήψεις.

Η μία λήψη έγινε στα 18 mm, (ευρυγώνιος) και την έχω ήδη παρουσιάσει παραπάνω, ενώ η άλλη έγινε στα 200 mm (τηλεφακός). Φρόντισα ώστε η λήψη του τηλεφακού να είναι μέρος της εικόνας που έκανα με τον ευρυγώνιο. Για να μην επηρεάσω την προοπτική, οι δύο λήψεις έγιναν χωρίς να μετακινηθώ καθόλου. Ακριβώς από το ίδιο σημείο!!

Στην επόμενη εικόνα ξαναδείχνω τη λήψη με τα 18 mm, αλλά αυτή τη φορά σημαδεύω με κόκκινο πλαίσιο το κάδρο που συλλαμβάνει ο τηλεφακός στα 200 mm.

DSC_8647---

 

Οι επόμενες δύο εικόνες είναι το αποτέλεσμα της έρευνας. Δες τες και κρίνε μόνος σου. Εγώ δεν βλέπω καμμία διαφορά στην προοπτική!! Ούτε παραπάνω συμπίεση!

Η πρώτη εικόνα, αριστερά, είναι με το φακό στα 200 mm. Η δεύτερη εικόνα, δεξιά, είναι το κροπαρισμένο μέρος (αυτό με το κόκκινο περίγραμμα) από τη λήψη με το φακό στα 18 mm. Φυσικά στην εικονα αυτή υπάρχει πρόβλημα ευκρίνειας, που οφείλεται στη μεγέθυνση, αλλά η γεωμετρία της, η θέση των αντικειμένων και των σχημάτων είναι όλα πανομοιότυπα με την αριστερή.

 

DSC_8648-DSC_8647--1

Το δικό μου συμπέρασμα είναι πως η αίσθηση της συμπίεσης δεν οφείλεται στο φακό. Οφείλεται στην απόσταση. Χρησιμοποιώντας τηλεφακό, απομακρυνόμαστε από το θέμα μας, και αυτό κάνει τις αποστάσεις στο βάθος να φαίνονται συμπιεσμένες.

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

Κλείνοντας αυτό το άρθρο, θέλω να τονίσω για μιά ακόμα φορά το πόσο πολύ πιστεύω στο ότι η αρχή και το τέλος της ενδιαφέρουσας εικαστικά σύνθεσης είναι η δημιουργική χρήση των φακών. Προσπάθησα λοιπόν να προσεγγίσω τη συμπεριφορά των φακών σε διάφορες εικαστικές επιλογές.

Φυσικά, τα πράγματα δεν είναι άσπρο – μαύρο. Ειδικά αν έχει κανείς διάθεση να το ψάξει, μπορεί να βρει ενδιαφέρον σε ιδιαίτερες καταστάσεις που δεν έχουν ακόμα διερευνηθεί. Και να κάνει συνθέσεις που δεν υπακούουν σε κανένα κανόνα, αλλά ταυτόχρονα να είναι επαναστατικές και δυνατές. Χρειάζεται μεράκι, όρεξη, ψάξιμο.. Χρειάζεται φωτογραφική ματιά.

Πιστεύω ότι πρέπει κανείς να την “περπατήσει” κάθε φορά την εικόνα, να πλησιάσει στο θέμα, να απομακρυνθεί, να αλλάξει θέση, εστιακή απόσταση και γωνία λήψης για να βρει το ιδιαίτερο και το ενδιαφέρον. Δεν αρκεί να σηκώσουμε τη μηχανή, να ζουμάρουμε και να πατήσουμε το κουμπί. Πρέπει να πλησιάσουμε, να απομακρυνθούμε, να ανέβουμε ψηλά, να κατέβουμε κάτω, να κάνουμε οτιδήποτε μπορεί να προσφέρει μιά άλλη καινούργια γωνία, όσο τρελό και παράξενο κι αν φαίνεται στην αρχή. Τότε πιθανώς να συλλάβουμε κάτι που πραγματικά αξίζει.

Στο άρθρο αυτό ήθελα να παρουσιάσω σκέψεις που έχουν να κάνουν με το πως λειτουργούν τα θέματα της σύνθεσης σε σχέση με τους φακούς. Σκέψεις πάνω στο γιατί να χρησιμοποιήσω αυτόν ή τον άλλο τύπο φακού, ανάλογα με το αναμενόμενο εικαστικό αποτέλεσμα. Για μένα ελάχιστα παίζουν ρόλο τα πολύ εξειδικευμένα τεχνικά χαρακτηριστικά, και αποφεύγω τις συζητήσεις που όλη μέρα αναλώνονται στο αν κάποιος φακός για παράδειγμα υπερτερεί από έναν άλλον στο τάδε ή στο δείνα ζήτημα. Νομίζω ότι αξίζει περισσότερο να ασχολείται κανείς με θέματα έξω από τον εξοπλισμό και όχι με τον ίδιο τον εξοπλισμό. Γι αυτό, αν κάποιος περίμενε να τον βοηθήσω στο τι μάρκα φακό να διαλέξει, μάλλον θα απογοητεύτηκε.

Ελπίζω όμως να βρεθούν κάποιοι που να βρουν χρήσιμα αυτά που με απασχολούν, και να βοηθήσουν να πάμε λόγο πιό πέρα αυτή την όμορφη ιστορία που λέγεται φωτογραφία.

 

Ano Syros hill

 

Σε επόμενο άρθρο θα μιλήσω για τις ρυθμίσεις του φακού, σε σχέση πάντα με την αισθητική.

 

Ανδρέας Ζέρβας